Ekosystem kryptowalut prywatności stoi na progu przełomu. Grayscale Investments, jeden z największych zarządzających aktywami cyfrowymi na świecie, złożył w Komisji Papierów Wartościowych i Giełd (SEC) wniosek o konwersję swojego Zcash Trust w pierwszy spotowy ETF na Zcash w Stanach Zjednoczonych. Ruch ten oznacza historyczny moment dla finansów zdecentralizowanych i walut skupionych na prywatności, szczególnie w kontekście gwałtownego wzrostu ceny ZEC o ponad 1000% w ciągu roku.
Wejście Zcash w świat instytucjonalnych inwestycji
Grayscale planuje konwersję swojego dotychczasowego produktu inwestycyjnego na spot ETF, który miałby być notowany na giełdzie NYSE Arca pod symbolem ZCSH. Ruch ten stanowi logiczną kontynuację strategii firmy, która już z powodzeniem uruchomiła podobne produkty dla Bitcoina, Ethereum’u, Dogecoin’a i XRP.
Obecny Grayscale Zcash Trust, istniejący od października 2017 roku jako prywatne lokowanie, a od października 2021 roku notowany na rynkach OTC, zarządza aktywami o wartości około 199 milionów dolarów. Zmiana jego statusu na klasycznego ETF mogłaby drastycznie zwiększyć dostępność dla inwestorów instytucjonalnych i detalicznych, eliminując dotychczasowe bariery związane z handlem na rynkach pozagiełdowych.

Technologia prywatności jako argument sprzedażowy
Zcash wyróżnia się na tle innych kryptowalut zaawansowaną technologią zapewniającą prywatność transakcji. Platforma wykorzystuje transakcje osłonięte (shielded transactions) oraz zaawansowany protokół zk-SNARK — system dowodu zerowej wiedzy, który pozwala na weryfikację transakcji bez ujawniania wrażliwych informacji. Te cechy stanowią kluczowy argument w obliczu rosnących obaw dotyczących nadzoru finansowego.
Więcej na ten temat można przeczytać w artykule Era anonimowości w kryptowalutach: Zcash, Monero i rosnąca walka z inwigilacją.
W dokumencie SEC Grayscale wyraźnie podkreśla znaczenie tych technologii dla zdywersyfikowanego portfela aktywów cyfrowych. Takie podejście znajduje odbicie w strategii inwestycyjnej firm, które coraz bardziej dostrzegają wagę narzędzi zapewniających prywatność finansową.
Wyzwania regulacyjne i struktura cash-only
Mimo ambicji Grayscale dotyczących wprowadzenia w pełni funkcjonalnego spot ETF, firma zdecydowała się na strukturę opierającą się jedynie na mechanizmach depozytu gotówkowego na początkowym etapie. Oznacza to, że inwestorzy będą mogli kupować i sprzedawać jednostki ETF, ale Grayscale początkowo nie będzie przyjmował bezpośrednich depozytów tokenów ZEC jako formy stworzenia nowych jednostek.
Decyzja ta bezpośrednio wynika z niepewności regulacyjnej otaczającej waluty skoncentrowane na prywatności. Zcash musiał zmierzyć się z delistingami z wielu giełd w drugiej połowie 2023 roku i na początku 2024 roku, w wyniku rosnącego ciśnienia regulacyjnego. Fakt, że inne produkty kryptowalutowe — takie jak ETF na XRP — otrzymały już zgodę na mechanizmy in-kind, sugeruje, że regulacyjne stanowisko wobec Zcash pozostaje bardziej konserwatywne.
Konkurencja na rynku ETF-ów na waluty cyfrowe
Grayscale wkracza na rynek ETF-ów w momencie, gdy konkurencja dynamicznie się rozwija. Zaledwie w listopadzie bieżącego roku Canary Capital uruchomiła pierwszy w USA spot ETF na XRP, a wkrótce potem Franklin Templeton, Bitwise i inni dostawcy weszli do tego segmentu. Produkty oparte na XRP przyciągnęły już przychody przekraczające 423 miliony dolarów.
Zcash, jednak z jego unikalnym skupieniem na prywatności i rozwijającą się kapitalizacją rynkową wynoszącą obecnie ponad 8 miliardów dolarów, ma szansę zarezerwować sobie wyraźną niszę na rynku. Inwestorzy poszukujący ekspozycji na waluty cyfrowe łączące innowacyjną technologię z rzeczywistym use-case’em mogą znaleźć w ZEC atrakcyjną alternatywę.
Implikacje dla szerszego ekosystemu
Zatwierdzenie ETF na Zcash mogłoby stanowić zwrotny punkt dla całego segmentu walut skoncentrowanych na prywatności. Zdanie regulatorów w sprawie takich produktów ma znaczenie nie tylko dla samego Zcash, ale dla całej kategorii technologii zapewniających prywatność w finansach zdecentralizowanych.
Grayscale, podkreślając w swoim wniosku do SEC dotychczasową historię Zcash i jego znaczenie w zdywersyfikowanym portfelu aktywów cyfrowych, strategicznie pozycjonuje ten ruch jako przejaw dojrzałości rynku kryptowalut. Jednak rzeczywisty wpływ długoterminowy będzie zależał od kilku kluczowych czynników: zatwierdzenia regulacyjnego, popytu inwestycyjnego oraz szerszej akceptacji technologii opartych na prywatności w mainstreamowym świecie finansów.
Obecne zgłoszenie Grayscale sygnalizuje przełomowy moment dla Zcash i całego segmentu walut prywatności w ekosystemie aktywów cyfrowych. Niezależnie od tego, kiedy dokładnie dojdzie do zatwierdzenia, sam fakt podjęcia tego kroku przez tak znany gracza na rynku sugeruje, że instytucjonalne zainteresowanie walutami prywatnościowymi rośnie — i stanowi to sygnał dla całej branży.






