Brytyjski rząd może uzależnić zgodę na centra danych od wsparcia społeczności – protesty mogą się opłacić

Rozwój sztucznej inteligencji wymaga ogromnej infrastruktury, a jednym z jej podstawowych elementów są centra danych. Wielka Brytania chce przyciągać takie inwestycje i stać się jednym ze światowych liderów AI, ale mieszkańcy miejscowości, w których planuje się nowe obiekty, często nie widzą w nich korzyści dla siebie. Rząd rozważa więc uzależnienie zgody na budowę od spełnienia przez inwestorów dodatkowych warunków.

Inwestycje w zamian za zgodę

Proponowane zasady mogą zostać ujęte w ramach tak zwanego „paktu” dotyczącego AI. Deweloperzy mieliby zobowiązać się między innymi do wspierania lokalnych społeczności, przestrzegania wymogów środowiskowych oraz uzgodnienia sposobu korzystania z energii. Na razie nie określono, jak dokładnie takie zobowiązania miałyby wyglądać.

Wśród rozważanych rozwiązań są inwestycje w lokalną infrastrukturę oraz bezpośrednie wypłaty dla mieszkańców. Chodzi o to, by korzyści z rozwoju centrów danych nie trafiały wyłącznie do ich właścicieli i dużych firm technologicznych, lecz były odczuwalne także w okolicy.

Rząd może przyznawać inwestorom spełniającym warunki paktu szybszą ścieżkę uzyskiwania pozwoleń i lepszy dostęp do sieci energetycznej. Takie podejście miałoby z jednej strony zachęcać firmy do dzielenia się zyskami, a z drugiej ułatwiać realizację brytyjskich planów związanych z AI.

Mieszkańcy coraz częściej protestują

Pomysł pojawia się w czasie rosnącego sprzeciwu wobec nowych inwestycji. W Auchtertool w szkockim Fife planowane centrum o mocy 600 MW spotkało się z ponad 1600 zastrzeżeniami. Gdyby powstało, byłoby jednym z największych tego typu obiektów na świecie.

Kontrowersje wywołują również plany budowy centrum danych o mocy 450 MW w północnej Walii, na terenie dawnej fabryki. Choć działka pozostaje niezagospodarowana od 2008 roku, mieszkańcy kwestionują, czy inwestycja zapewni okolicy trwałe i konkretne korzyści. Internetową petycję przeciwko projektowi podpisało ponad 26 tysięcy osób.

Skala protestów pokazuje, że sama obietnica nowych miejsc pracy czy rozwoju technologicznego może nie wystarczyć. Społeczności chcą wiedzieć, jak inwestycja wpłynie na ich codzienne życie i czy lokalna infrastruktura poradzi sobie z jej potrzebami.

Infrastruktura potrzebna, ale nie bez kosztów

Budowa centrów danych w Wielkiej Brytanii napotyka także problemy techniczne. Inwestycje opóźniają się między innymi z powodu długiego oczekiwania na przyłączenie do sieci oraz ograniczonej dostępności sprzętu i kabli. Microsoft wycofał się z planów dotyczących jednego z największych projektów w kraju, gdy okazało się, że obiekt może zostać podłączony do sieci dopiero na początku lat 30.

Rząd wyznacza specjalne strefy rozwoju AI, gdzie firmy mogą korzystać z preferencyjnych warunków energetycznych, zwłaszcza w regionach dysponujących nadwyżkami energii odnawialnej. Samorządy mogą też zatrzymywać całość dodatkowych wpływów z podatku od działalności gospodarczej związanych z nowymi inwestycjami.

Jednocześnie we wrześniu szkocki parlament poparł de facto moratorium na budowę największych centrów danych. To sygnał, że przyspieszanie rozwoju AI bez uwzględnienia obaw mieszkańców może prowadzić do kolejnych opóźnień i konfliktów.

Czy „pakt” zmieni nastawienie do AI?

Brytyjski rząd chce, by rozwój AI przynosił korzyści krajowi i jego mieszkańcom, a nie służył wyłącznie zagranicznym korporacjom i najbogatszym inwestorom. Włączenie lokalnych zobowiązań do procesu zatwierdzania projektów mogłoby pomóc w budowaniu większego poparcia dla nowych inwestycji.

Ostatecznie wiele zależy jednak od szczegółów. Jeśli „pakt” będzie zawierał konkretne, możliwe do sprawdzenia zobowiązania, społeczności mogą zyskać realny wpływ na to, co powstaje w ich sąsiedztwie. Jeśli pozostanie jedynie ogólną deklaracją, nie musi przekonać mieszkańców, którzy już dziś obawiają się, że koszty rozbudowy infrastruktury poniosą lokalne społeczności, a główne zyski trafią gdzie indziej.