Rosyjski projekt stworzenia konkurencji dla Starlinka napotyka poważne trudności. Satelity Rassvet-3 nie osiągnęły zakładanych orbit, a problemy z ich rozmieszczeniem podają w wątpliwość, kiedy sieć będzie mogła rozpocząć regularne świadczenie usług. Tymczasem Moskwa może już szykować nową generację urządzeń.
Rassvet-3 nie trafia na właściwą orbitę
Za rozwój rosyjskiego systemu odpowiada firma Bureau 1440. W marcu i lipcu 2026 roku przeprowadzono dwa starty, podczas których na orbitę trafiły łącznie 32 satelity Rassvet-3. Część z nich miała jednak problemy z osiągnięciem planowanej wysokości około 800 kilometrów.
Według dostępnych informacji dwa urządzenia ponownie weszły w atmosferę Ziemi. Z pozostałych 30 satelitów 26 znajdowało się 3 listopada na wysokości około 508 kilometrów. Kłopoty z rozmieszczeniem opóźniają budowę konstelacji i zwiększają niepewność co do terminu uruchomienia sieci.
Problemy z rozmieszczeniem satelitów mogą znacząco wpłynąć na tempo rozwoju rosyjskiej konstelacji. Sama liczba urządzeń na orbicie nie przesądza jeszcze o gotowości systemu do świadczenia usług. Kluczowe będą ich sprawność i możliwość utrzymania zaplanowanych orbit.
Zobacz także: Oglądałem mundial na 35 000 stóp przez Starlink Virgin Atlantic – 120 Mb/s wreszcie wystarcza. Przeczytaj o tym, jak działa łączność satelitarna w praktyce.
Następca może być już w przygotowaniu
W dokumentach przekazanych Międzynarodowemu Związkowi Telekomunikacyjnemu (ITU) pojawił się plan konstelacji Rassvet-4. Zakłada on wykorzystanie 374 satelitów rozmieszczonych na wysokości około 800 kilometrów, w 17 płaszczyznach orbitalnych. Każda z nich miałaby obejmować 22 urządzenia.
Rosyjskie władze nie ogłosiły oficjalnie rozpoczęcia prac nad Rassvet-4. Zgłoszenie może jednak wskazywać na przygotowania do kolejnej generacji satelitów, zwłaszcza że Bureau 1440 już wcześniej informowało o pracach nad ulepszoną wersją Rassvet-3.
Dokumentacja ITU zawiera niewiele szczegółów technicznych. Wynika z niej, że każdy satelita ma mieć 12 wiązek antenowych: siedem nadawczych i pięć odbiorczych. Nie wiadomo natomiast, kiedy urządzenia miałyby zostać wystrzelone ani jak dokładnie będą różnić się od obecnych modeli.
Możliwy start bez wcześniejszej zapowiedzi
Niewykluczone, że ulepszone satelity pojawią się już podczas jednego z kolejnych startów, bez wcześniejszego publicznego ogłoszenia. Na razie pozostaje to jednak przypuszczeniem, a nie potwierdzonym planem.
Pojawiły się też spekulacje dotyczące możliwego wojskowego zastosowania systemu. Na zdjęciach drona Molniya-2 zauważono niezidentyfikowany element przypominający sprzęt do łączności satelitarnej. Nie potwierdzono jednak, czym jest ten obiekt ani czy ma jakikolwiek związek z projektem Rassvet.
Problemy z Rassvet-3 pokazują, że samo umieszczenie satelitów na orbicie nie wystarczy, by stworzyć działającą sieć. Rosji potrzebne będą zarówno sprawne urządzenia, jak i stabilne rozmieszczenie ich na odpowiednich wysokościach. Na razie plan Rassvet-4 wygląda więc na próbę przygotowania alternatywy, zanim obecny system osiągnie pełną gotowość.
Ruch w good direction — 374 satelity brzmią potężnie, nawet jeśli Rassvet-3 nie trafił idealnie. Jeśli uda im się poprawić insertion burns i phasing, to może powstać realna alternatywa dla Starlinka (przynajmniej na papierze). Ciekawi mnie tylko, jaka będzie latencja z 800 km i ile beamów naprawdę da się wykorzystać jednocześnie.
Kolejna marketingowa ściema? Starty, które nie dały planowanej orbity i satelity wracające do atmosfery powinny być sygnałem alarmowym. Poza tym 374 sztuki w 17 płaszczyznach to ładna liczba na papierze, ale koszt launchów, kontroli i utrzymania takiej sieci to inna bajka. Starlink już doświadczony, a Rosja ma problemy z niezawodnością rakiet i łańcuchem dostaw — nie wróżę szybkiego startu usług.
508 km vs 800 km to nie tylko liczba — przy ~500 km opór atmosferyczny i perturbacje są znacząco większe, co skraca lifetime bez impulsów korekcyjnych. Jeśli ich S/C nie mają wystarczającego delta‑v (mały chemiczny system lub brak efficient elektrycznej), trudno o stabilne phasing i RAAN maintenance. 12 wiązek to prawdopodobnie spot‑beams z cyfrowym formowaniem; ale przy mniejszej precyzji orbity beam steering i punktowanie na użytkownika będą kuleć. ITU filing mówi mało — kluczowe są pasma (Ka/Ku?), moc nadajnika, EIRP i link budget.
Miałem przyjemność pracowac przy projekcie cubesatowym i widzialem jak male odchylenia fazowania potrafia zjechac konstelacje z planu. Tu nie chodzi tylko o „wsadzic satelite” — trzeba dopracowac AIT, OBC, autopilota orbitalnego i procedury korekt. Chyba pomineli jakies krytyczne testy albo mieli bledy w sekwencji burnów podczas separacji. urzadzenia muszą byc testowane end‑to‑end.
Ktoś wie, w jakich pasmach mają pracować Rassvet‑4? ITU filing mówi o beamach, ale bez info na temat Ka/Ku/L‑bandu to zgadywanie. I czy molniya‑2 faktycznie niosła moduł TC/TT&C, czy to tylko typowy payload dla drona? Jeśli to militarne zastosowania, to robi się to zwyczajnie inaczej niż komercyjny broadband — pytanie o szyfrowanie, priorytety, redundancję.
Porównujecie to do Starlinka jakby to była ta sama liga — nie jest. Starlink ma ogromne doświadczenie z phasingiem i fabryką satów, a Rosjanie dopiero próbują. Z drugiej strony, narzekanie, że „za drogo” pomija, że własna konstelacja ma wartość strategiczną (nie tylko komercyjną). Nie bronię Bureau 1440, ale krytyka powinna też uwzględniać ryzyko polityczne i logistyczne.
Dokumentacja ITU to często ruch służbowy — zgłoszenie Rassvet‑4 może mieć cele polityczne (pokazać, że plan jest), a niekoniecznie techniczne readiness. Nie zapominajmy o sankcjach i ograniczeniach dostępności zaawansowanych komponentów (RF, ADCS, chipy). Jeśli do tego dochodzi potencjalne wykorzystanie wojskowe, to istnieje spora szansa, że część rozwoju będzie prowadzona w trybie tajnym i bez publicznych testów. Molniya‑2 na zdjęciach? Może to tylko cover na rzeczywisty moduł.