Gigantyczne centrum danych w Szkocji budzi wielki sprzeciw – to ogólnokrajowy trend

Na północy Szkocji narasta spór wokół planowanej budowy ogromnego centrum danych, które ma stanąć niedaleko niewielkiego, zabytkowego miasteczka Auchertool w hrabstwie Fife. Inwestycja od początku budzi silne emocje, bo mówimy o obiekcie większym niż sama miejscowość, zajmującym ponad 170 akrów i mającym osiągnąć moc 600 MW. Gdyby projekt został zrealizowany, byłby to jeden z największych działających data center na świecie, ustępujący rozmiarem jedynie gigantowi z Nevady.

Fala sprzeciwu wobec inwestycji

Najbardziej uderza skala lokalnego oporu. Przeciwko projektowi zebrano już ponad 1600 formalnych sprzeciwów, a według szkockiego polityka Davida Torrance’a takich emocji nie widział on od lat. Zwraca on uwagę, że w swojej ponad 25-letniej karierze politycznej nie spotkał się z podobnym poziomem sprzeciwu wobec lokalnego planu zagospodarowania.

Problem nie dotyczy jednak wyłącznie Auchertool. Podobne nastroje pojawiają się również w Airdrie i Larbert, gdzie mieszkańcy także protestują przeciwko kolejnym centrom danych. To pokazuje, że w Szkocji rośnie ogólne zmęczenie dużymi inwestycjami tego typu, zwłaszcza gdy lokalne społeczności mają poczucie, że nie mają realnego wpływu na decyzje.

Dlaczego akurat Szkocja?

Z perspektywy firm technologicznych Szkocja wydaje się niemal idealnym miejscem pod takie projekty. Kraj produkuje ponad jedną czwartą całej energii elektrycznej w Wielkiej Brytanii, a do tego oferuje stosunkowo niskie ceny gruntów i chłodniejszy klimat, który sprzyja chłodzeniu serwerów. Dla deweloperów infrastruktury cyfrowej to połączenie jest wyjątkowo atrakcyjne.

W tle jest też szersza strategia Wielkiej Brytanii związana ze sztuczną inteligencją. Rząd liczy na to, że większa liczba centrów danych pomoże państwu zbudować pozycję „mocarstwa AI”. Tyle że im większe ambicje, tym wyraźniejszy staje się opór społeczny.

Warto pamiętać, że tego typu inwestycje rzadko są postrzegane wyłącznie przez pryzmat technologii. Dla mieszkańców liczy się przede wszystkim to, jak centrum danych wpłynie na ich codzienne życie. I właśnie dlatego emocje wokół projektu są tak silne.

Czy Szkocja wprowadzi moratorium?

W parlamencie szkockim coraz poważniej rozważa się ograniczenia dla nowych inwestycji tego typu. Pojawiają się głosy o możliwym moratorium na centra danych, a nawet o mocniejszej regulacji całego sektora. Dodatkowo władze już wprowadziły zasady, zgodnie z którymi organy planistyczne muszą informować rząd o projektach przekraczających 50 MW.

Niektóre inwestycje będą też wymagały oceny oddziaływania na środowisko. To ważny sygnał, bo pokazuje, że państwo zaczyna traktować rozwój infrastruktury AI jako sprawę strategiczną, ale równocześnie coraz mocniej dostrzega ryzyka lokalne. W praktyce może to spowolnić część projektów lub przynajmniej uczynić je znacznie trudniejszymi do przeprowadzenia.

Protesty nie tylko w Szkocji

Sprzeciw wobec data center nie ogranicza się do jednego regionu. W całej Wielkiej Brytanii pojawiają się petycje i inicjatywy mieszkańców, którzy nie chcą takich obiektów w swojej okolicy. W Norwich petycja przeciwko terenowi o powierzchni 32 akrów i zapotrzebowaniu na 150 MW energii zebrała już ponad 12 tysięcy podpisów.

Podobne protesty narastają w Walii, gdzie petycja dotycząca 4,5-akrowej działki przy autostradzie M4 zbliża się do 4500 podpisów. W Irlandii Północnej sprzeciw wobec nowych centrów danych przekroczył już 5000 podpisów. W każdym przypadku powtarza się ten sam argument: lokalne społeczności nie chcą obiektów, które pochłaniają ogromne ilości zasobów, a obiecane korzyści wydają się im niepewne i odległe.

Koszty, które poniosą zwykli mieszkańcy

Największe obawy dotyczą nie tylko krajobrazu czy hałasu, ale również codziennych rachunków. Rozbudowa centrów danych oznacza konieczność modernizacji sieci energetycznych i wodnych, a te koszty bardzo często przerzucane są na konsumentów. W praktyce mieszkańcy mogą płacić więcej za infrastrukturę, z której sami nie korzystają bezpośrednio.

To szczególnie drażliwe w kraju, w którym koszt życia już teraz mocno wzrósł. Od 2020 roku ceny żywności w Wielkiej Brytanii podniosły się o blisko 40%, rachunki za wodę o 50%, a ceny energii po rozpoczęciu wojny w Iranie skoczyły nawet o 70%. Jednocześnie wzrost wynagrodzeń nie nadążał za inflacją, przez co przeciętny mieszkaniec jest dziś w znacznie trudniejszej sytuacji niż sześć lat temu.

AI jako obietnica, ale nie dla wszystkich

Rząd przekonuje, że rozwój infrastruktury cyfrowej przyniesie wzrost gospodarczy, nowe miejsca pracy i większy napływ zagranicznych inwestycji. Problem w tym, że takie argumenty brzmią abstrakcyjnie dla osób, które już teraz walczą z rosnącymi rachunkami i spadającą siłą nabywczą. Dla wielu obywateli hasła o wzroście PKB nie mają większego znaczenia, jeśli nie przekładają się na realną poprawę życia.

Dodatkowym punktem zapalnym jest fakt, że centra danych zostały uznane za infrastrukturę krytyczną. Oznacza to, że w czasie suszy lub ograniczeń wodnych będą miały pierwszeństwo przed częścią innych użytkowników, na przykład podczas upałów czy zakazów używania węży ogrodowych. Dla mieszkańców brzmi to jak kolejny dowód na to, że interesy wielkich projektów są stawiane ponad codzienne potrzeby lokalnych społeczności.

Rosnący konflikt między technologią a lokalnymi społecznościami

Spór o szkockie centrum danych pokazuje szerszy europejski problem: jak rozwijać nową infrastrukturę cyfrową, nie wywołując społecznego buntu. Z jednej strony państwa chcą przyciągać inwestycje związane z AI i chmurą obliczeniową, z drugiej mieszkańcy coraz częściej nie akceptują projektów, które pochłaniają ziemię, energię i wodę.

Jeśli brytyjski rząd chce, by społeczeństwo poparło tę transformację, potrzebuje czegoś więcej niż ogólnych obietnic. Ludzie oczekują konkretnych, odczuwalnych korzyści: niższych rachunków, lepszej infrastruktury albo widocznych inwestycji w lokalne społeczności. Bez tego kolejne plany budowy centrów danych będą nadal trafiać na mur sprzeciwu.